Üçüncü Çağ 1000de Orta Dünya’ya beş maia gönderildi. Görevleri Sauron’a karşı özgür halkları örgütlemek olan bu beş maia, Orta Dünya’ya valar tarafından gönderilmişti.

Insan görünümlü bu beş maiaya Istari adı verildi. Ikisi mavi elbiseler giymişti (Alatar ve Pallando). Birisi kahverengi pelerinli Radagast, bir diğeri gri pelerinli Gandalf, bir tanesi ise beyaz giysiler içindeki Sarumandı. Bu Istari, Aman’da (Ölümsüz Topraklar) Demirci Aulë’nin Maiası olarak bilinen Curinír idi. Sesini büyük bir ustalıkla kullanıyor, Orta Dünya’da ki tüm ırklara öğütler veriyor, yardıma muhtaç olanlara yardım ediyordu.


Yüzük Savaşı öncesi


Bilgisinin derinliği yüzünden elfler ona maharetli adam anlamına gelen Curunir ismini vermişti. Insanlar ise onu Saruman olarak biliyorlardı. Saruman aynı zamanda Sauron’a karşı kurulmuş olan Divanın da başkanı seçilmişti. Orta Dünya üzerinde uzun zaman dolaştı, Tek Yüzük hakkında bilgiler topladı ve bu konuda uzmanlaştı. Fakat yüzükler hakkındaki bilgileri arttıkça özgür Orta Dünya halkı ile daha az ilgilenir oldu ve sonunda Isengard’da bulunan Orthanc ismiyle bilinen kuleye yerleşti. Saruman Tek Yüzük’ün yok edilmediğini Orta Dünya üzerinde bir yerlerde bulunmayı beklediğini biliyordu. Zamanla Tek Yüzük’e sahip olma fikri Saruman’da saplantı haline geldi. Gandalf ve Divan üyeleri Sauron’un Dol Guldur’da tekrar ortaya çıktığından kuşkulandıklarında onları Saruman sakinleştirdi. Dol Guldurdaki kötülüğün Sauron olduğunu biliyordu, fakat Saruman kendi emellerini ifşa edip, Sauronun yüzüğü arama sürecini hızlandırmak istemiyordu. Bu nedenle Gandalf’a ve Divana engel oldu. Fakat daha sonra Gandalf Dol Guldur’a tek başına gitti ve bu kötülüğün Sauron olduğu kesinlik kazandı. Aralarında Sarumanın da bulunduğu Divan, Sauronu Dol Guldur’dan çıkarttı.


Yüzük Savaşı


Bundan sonra Saruman daha da içine kapandı. Artık öğüt vermiyor, Divan’a bile katılmıyordu. Orthanc’ta yüzük ilmini çözmek ve Tek Yüzük’ü bulmak için var gücüyle çalışıyordu. Fakat tek yaptığı araştırma değildi. Orklardan, uruklardan ve Rohan’ın başına her zaman bela olmuş olan Dunlandlı vahşi adamlardan oluşmuş bir ordu kurmuştu. Bu ordudan uzunca bir süre kimsenin haberi olmadı.

Yüzük Savaşı sırasında Saruman kötü niyetini belli etti. Kendisinden tavsiye almak için gelen Gandalf’ı Orthanc’a hapsetti, fakat Gandalf kurtulmayı becerdi. Sarumanın ordusu Miğfer Dibi Savaşı’de yok edilirken Isengard da Merry ve Pippin vesilesiyle ayaklanan entler tarafından abluka altına alındı. Sonunda Saruman, kulesinde casusu Grima ile hapsoldu. Gandalf Sarumanla Orthancta karşılaştı ve onu yenerek asasını elinden aldı.



Yüzük Savaşı sonrası


Yüzük Savaşı bittikten sonra ise Gandalf tarafından bağışlandı ama artık güçsüzdü. Orthancı terkedip Shireı ele geçirmişti ve halkı kontrolü altına almıştı. Frodo , Sam , Merry ve Pippin in uğraşlarıyla Shireda bir ayaklanma başlatıldı. Frodo hobbit öldürmek istemediği için savaşa katılmadı ve Sam de efendisini izledi. Sonunda Sarumanın hobbitleri ve Merry ve Pippinin hobbitleri arasında bir savaş yapıldı ve Merry ve Pippin sayesinde Saruman bir kez daha yenildi. En sonunda Saruman burada Grima tarafından bıçaklanarak öldürüldü. Ama aynı yerde Grima da,Legolas ın attığı okla öldü.